مقالات

اسپرینکلر دیواری آریا

ویژگی‌های اسپرینکلر دیواری که قبل از خرید باید بدانید

اسپرینکلر آتش نشانی یا اسپرینکلر اتوماتیک ابزاری اتوماتیک جهت کنترل یا اطفای حریق است. استفاده از این ابزار همانند استخدام یک آتش نشان خبره و تمام وقت است که همیشه مراقب ساختمان یا بنای شماست.
آمارهای ارائه شده توسط سازمانها و نهادهای بین المللی مانند NFPA خبر از تاثیر گذاری شگرف این سیستم در جلوگیری و کاهش دادن تلفات جانی و مالی حوادث حریق می‌دهد.

اسپرینکلر آتش نشانی با افزایش دما و در معرض حرارت ناشی از آتش سوزی، فعال شده و در مراحل اول حریق را کنترل یا اطفا می‌کند. به این ترتیب آتش سوزی حتی اجازه گسترش نیز نمی‌یابد.
اسپرینکلرهای آتش نشانی از نظر نوع پاشش آب به سمت حریق به سه دسته تقسیم می‌شوند. پایین زن، بالازن و دیواری. در این مطلب می‌خواهیم به بررسی ویژگی‌های اسپرینکلر دیواری بپردازیم.

اغلب اسپرینکلرهای آتش نشانی در سقف ساختمان یا نزدیک به سقف نصب می‌گردند. برای این کار دلایل کافی و قانع کننده‌ای وجود دارد:

اسپرینکلرها با دریافت حرارت، فعال می‌شوند

هر اسپرینکلر آتش نشانی دارای یک عضو حساس به حرارت است. این عضو حساس ممکن است یک حباب شیشه‌ای حاوی مایعی با ضریب انبساط حرارتی معین یا متشکل از آلیاژی با نقطه ذوب مشخص باشد. در هنگام حادثه حریق، هوای گرم به دلیل چگالی کمتر، به سمت سقف صعود کرده و دمای نقاط نزدیک به سقف افزایش می‌یابد.
افزایش دمای سقف تا دمای کاری اسپرینکلر، شاخص خوبی برای فعال شدن اسپرینکلر است. به همین دلیل اغلب اسپرینکلرها نزدیک به سقف ساختمان نصب می‌شوند.

نصب در ارتفاع بالا باعث پوشش دهی بیشتر سطح توسط اسپرینکلر می‌شود.

نصب در ارتفاع بالاتر باعث تشکیل کامل پروفایل پاشش نیم کروی، پوشش دهی بیشترین سطح ممکن و همپوشانی بهتر اسپرینکلرهای مجاور با همدیگر می‌شود. بدین ترتیب با تعداد اسپرینکلر کمتری می‌توانیم ساختمان را به یک سیستم اسپرینکلر اطفای حریق مجهز کنیم.

نصب اسپرینکلر در سقف، احتمال صدمات فیزیکی را کاهش می‌دهد.

برخی اوقات ممکن است با جابجایی اسباب و وسایل در داخل ساختمان، اسپرینکلر اطفای حریق دچار ضربه شده و منجر به آسیب یا حتی فعال شدن ناخواسته آن شود. با افزایش ارتفاع نصب اسپرینکلر، احتمال وارد آمدن ضربه به آن کاهش می‌یابد.


معرفی اسپرینکلر دیواری

براساس استاندارد NFPA13 اسپرینکلر دیواری اسپرینکلری با دفلکتور ویژه است. این دفلکتور به گونه‌ای طراحی شده است که بیشتر مقدار آب را دورتر از دیوار نزدیک به اسپرینکلر (نزدیک ترین دیوار به اسپرینکلر) تخلیه می‌کند. دیوار نزدیک در اسپرینکلرهای دیواری افقی، دیواری است که اسپرینکلر به صورت افقی بر روی آن نصب است. تولیدکنندگان حرفه ای اسپرینکلرهای دیواری در دنیا، ساختار این اسپرینکلرها را به گونه ای طراحی می کنند که علاوه بر پرتاب میزان بیشتری از آب به روبرو، مقداری از آب به دیوار پشت اسپرینکلر پاشیده شده و این دیوارها نیز خنک گردند.

پروفایل پاشش در این نوع اسپرینکلر معمولا بصورت ربع کره است. اسپرینکلرهای دیواری دو نوع هستند. اسپرینکلرهای افقی (horizontal) و اسپرینکلرهای عمودی (vertical). از لحاظ حساسیت عملکرد و سرعت واکنش به حادثه حریق، اسپرینکلرهای دیواری نیز همانند سایر اسپرینکلرها به دو نوع واکنش سریع و واکنش استاندارد طبقه بندی می‌شوند.

تفاوت اسپرینکلر دیواری با سایر اسپرینکلرها

از نظر نوع پاشش آب بر روی حریق، اسپرینکلرهای دیواری تفاوت اساسی با سایر اسپرینکلرها دارند. اسپرینکلرهای بالازن و پایین زن آب را به صورت چتری (نیم کره) در تمام جهت‌ها از سقف به سمت پایین می‌پاشند. در حالی که اسپرینکلرهای دیواری از یک سمت آب را می‌پاشند و پروفایل پاشش ربع کروی دارند.

اسپرینکلرهای دیواری (نوع افقی) بر روی دیوارهای جانبی و به صورت افقی نصب می‌شوند. این در حالی است که اسپرینکلرهای بالازن و پایین زن، عمودی و بر سقف ساختمان ها قابل نصب هستند و به اسپرینکلرهای دیواری عمودی که هم به صورت بالازن و هم به صورت پایین بر روی سقف نصب می شوند شبیه ترند.

تفاوت مهم دیگر مربوط به شکل دفلکتور یا منحرف کننده جریان است. نیمی از بخش دفلکتور در اسپرینکلر دیواری (افقی یا عمودی) دارای یک عضو هادی جریان است که کمک می‌کند تا اسپرینکلر دیواری آب را به یک سمت بپاشد. 

استاندارد NFPA بر حک کردن عبارت "top" بر روی دفلکتور اسپرینکلرهای دیواری (معمولا افقی) به منظور کمک به نصب صحیح (بالا قرار گرفتن دفلکتور) آن تاکید دارد. همچنین دستورالعمل‌های UL نیز اشاره دارد عبارت "flow" که مشخص کننده جهت جریان آب خروجی از اسپرینکلر دیواری است باید مشخص شود. اسپرینکلرهای دیواری افقی، معمولا با درج حرف H یا WH بر روی دفلکتور قابل تشخیص هستند که به طراحان و مجریان سیستم های اسپرینکلر یادآور می شود که عملکرد صحیح این اسپرینکلر تنها در شرایط نصب به صورت افقی میسر است.

با توجه به شکل خاص دفلکتور (پخش کننده جریان) این اسپرینکلرها، طراحان و مهندسین سیستم‌های اسپرینکلر، دست بازتری در انتخاب و طراحی یک سیستم بهینه دارند. با استفاده از اسپرینکلر دیواری می‌توان تمام محیط‌های ساختمان با جزئیات مختلف را تحت پوشش سیستم‌های اسپرینکلر اطفای حریق درآورد.

نمونه‌ای از اسپرینکلر دیواری عمودی


موارد کاربرد اسپرینکلر دیواری

معمولا به دو دلیل مهم از اسپرینکلرهای دیوای استفاده می شود:

  • دسترسی به لوله‌های سیستم اسپرینکلر تعبیه شده در سقف دشوار یا غیر ممکن است.
  • طراحی های معماری و المان های معماری داخلی، نصب اسپرینکلر بر روی سقف را مناسب نمی دانند.

لازم به ذکر است، با توجه به نوع پاشش اسپرینکلرهای دیواری که در تعریف عنوان شد، استفاده از این اسپرینکلرها در راه پله ها، راهروها و به طور کلی فضاهای با عرض کم و طول زیاد بسیار رایج است.

پله‌های خروجی اضطراری، راه پله هتل ها، فضای زیر پله، لابی و سالن غذاخوری هتل‌ها و ساختمان‌های وسیع و سایر محیط‌هایی که اسپرینکلرهای بالازن و پایین زن نمی‌توانند یا نباید نصب شوند از جمله محیط های کاربرد اسپرینکلرهای دیواری هستند.


ملاحظاتی در نصب اسپرینکلر دیواری

اما در کنار کاربردهای ویژه این اسپرینکلر‌ها، چگونگی نصب آنها و جهت قرارگیری بخش هادی جریان اهمیت بالایی دارد. نصاب اسپرینکلرها باید دقت بالایی به خرج دهد تا اسپرینکلرهای دیواری (به خصوص اسپرینکلر دیواری عمودی) را براساس جزئیات نقشه‌های اجرایی ارائه شده توسط مهندس طراح، نصب نماید.

جهت کمک به نصب دقیق‌تر اسپرینکلرهای دیواری، سازندگان اسپرینکلر، معمولا دفلکتور این نوع اسپرینکلر‌ها را با قابلیت چرخش، ارائه می‌کنند. بدین ترتیب نصاب پس از نصب اسپرینکلر دیواری و اطمینان از آب بندی کامل، می‌تواند جهت دفلکتور را تصحیح کند.

جانمایی اسپرینکلر‌ها در مرحله طراحی باید به گونه‌ای باشد که تمام انسدادها و موانعی که ممکن است باعث عدم کارکرد مناسب اسپرینکلر شود، مدنظر قرار گیرد.
مثلا یکی از این موارد که باعث اختلال در عملکرد اسپرینکلرها می‌شود، فضاهای "هوای مرده" (dead air space) است. استاندارد NFPA 13 این موضوع را در نظر گرفته و تاکید می‌کند که هرگز نباید هیچکدام از اسپرینکلرها در فضای راکد نصب شوند. نسخه 2019 این استاندارد بر رعایت فواصل زیر در هنگام نصب اسپرینکلر، اصرار دارد:

  • دفلکتور تمام اسپرینکلرها باید حداقل 4 اینچ از سقف یا دیوار جانبی فاصله داشته باشند.
  • اسپرینکلرهای دیواری عمودی نباید بیش از 6 اینچ با سقف فاصله داشته باشند.

با توجه به شکل، ابعاد تقریبی "هوای مرده" یک مثلث متساوی الاضلاع با دو ضلع مساوی 4 اینچ است. اسپرینکلرهای دیواری (sidewall) چه از نوع عمودی و چه افقی نباید در داخل این ناحیه نصب شوند. این ناحیه به دلیل قرار داشتن در گوشه یا کنج ساختمان، گرادیان حرارتی به خوبی در داخل آن منتشر نمی‌شود. شکل زیر بهترین نقاط برای نصب اسپرینکلرهای دیواری را نمایش می‌دهد.

"گوشه راکد" و قوانین نصب اسپرینکلر دیواری براساس استاندارد NFPA

به همین دلیل اسپرینکلرها در آن ناحیه دیرتر از سایر نقاط فعال می‌شوند. ما اسپرینکلرها را با این هدف نصب می‌کنیم که در مراحل اول آتش سوزی فعال شود و جلوی گسترش آن را بگیرد. در غیر اینصورت شاید حریقی که بتوان فقط با یک اسپرینکلر اطفا نمود، با فعال شدن چند اسپرینکلر هم کنترل نشود.

 

پیشنهاد مطالعه: عوامل آتش سوزی در خانه‌های مسکونی و پیشگیری از آن

 

*بازنشر فقط با ذکر کامل مقاله و ارجاع لینک aryacoupling.net  بلامانع است.

تجهیزات آتش نشانی آریاکوپلینگ اسپرینکلر اسپرینکلر پایین زن اسپرینکلر بالازن اسپرینکلر دیواری اسپرینکلر واکنش سریع اسپرینکلر آتش نشانی